Nỗi buồn chia cắt

Hôm qua, sau cuộc bầu cử khiến cả thế giới kinh ngạc, tôi phải dành ra cả buổi tối để an ủi chồng, một người không hẳn là ủng hộ cho đảng nào tại Mỹ, nhưng không thể chấp nhận nổi sự thật sẽ có ngày anh phải gọi Trump là tổng thống. Chúng tôi tụ tập cùng mấy người đến từ vùng Trung Tây của Mỹ, vốn là cơ sở của những công ty, tập đoàn lớn, những bang có số phiếu đại cử tri đáng kể, những bang đưa ra kết quả bầu cử cuối cùng. Tất cả các bang đó, trừ Minnesota, đã chọn Trump. Tuy nhiên, tất cả mọi người có mặt quanh bàn đều không chọn Trump, và vì thế, họ phẫn nộ với người cùng bang.

Một cô nói với tôi thật mừng khi họ đang sống ở Việt Nam, họ không phải đối mặt với việc sau ngày bầu cử năm nay, dù cho ai thắng, thì sáng mai họ vẫn phải thức dậy, đi làm, và nhìn vào mắt bạn bè, đồng nghiệp. Họ sẽ không phải đối mặt với việc băn khoăn tự hỏi trong số bạn bè của mình: Kẻ nào đã bầu cho gã tồi tệ đó lên làm Tổng thống? Họ cũng không phải đối mặt với việc phải tranh cãi về định kiến dành cho Hillary. Nói chung, họ không phải đối mặt với bất cứ điều gì trừ nỗi thất vọng ghê gớm dành cho đất nước mình.

Tuy nhiên, chính sự thức nhận ấy, đưa đến cho cô và bạn bè của cô ở Việt Nam một thức nhận khác, sự chia rẽ của người Mỹ chưa bao giờ căng thẳng đến như lần này. Một người bạn khác nói anh tin là thế nào cũng có biểu tình xảy ra ở nhiều bang, cho dù ai là người thắng cuộc. Vì nước Mỹ đã chia cắt hẳn từ đầu. Họ tự nhiên cảm thấy có lỗi với bạn bè mình, những người mà chắc chắn nếu những tuyên bố của Trump thành hiện thực, sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. Và họ thấy tiếc cho những ai tin Trump, vì ông ta đã lừa dụ họ vào một tương lai khó thành hiện thực.

Và trong bầu không khí nặng nề đó, tôi nghĩ về nhiều thứ, và một trong số đó là tôi tự hỏi mình: Đã có bao giờ tôi thức dậy mà cảm thấy có lỗi với những người Việt Nam khác hay chưa? Chưa. Đã bao giờ tôi cảm thấy đất nước mình chia rẽ chưa? Có. Tôi nhận thấy khoảng cách khủng khiếp giữa người giàu và người nghèo, sự khác biệt đáng kể trong nhận thức/quan điểm giữa người thành thị và nông thôn, sự khác biệt giữa lý tưởng của đảng và nhu cầu của người dân… Tôi thấy cả sự chia rẽ của tôi-bạn bè tôi, và những người chúng tôi gọi là đám đông còn lại.

Nhưng thật kinh khủng là thế này, tôi chưa bao giờ cảm thấy vui, hay buồn chán, hay giận dữ khi bất kì ai lên ngồi ở bất kì một vị trí nào ở bộ máy nhà nước. Họ hẳn chưa bao giờ cho tôi hy vọng, nhưng cũng chưa bao giờ tôi thấy thất vọng. Và tôi thấy phần đa chúng ta đều vậy. Tức là chúng ta sống ở một đất nước mà người dân không chỉ rất coi thường quyền đi bầu của họ, mà còn quên luôn mất quyền được có xúc cảm với người lãnh đạo của mình, quên luôn xúc cảm với người cùng nước mình.

Và tôi thấy hẳn nhiều người Việt Nam sẽ tự hỏi: Chuyện bên kia đại dương, liên quan gì đến anh chị mà anh chị quan tâm nhiều thế. Chúng ta có một trăm cách giải thích về chuyện tại sao ai là tổng thống Mỹ lại quan trọng với không chỉ dân Mỹ. Tuy nhiên, bỏ qua những thứ giải thích có hể hợp lý hơn khác, tôi nghĩ chúng ta không thể phủ nhận được việc nước Mỹ luôn là đại diện cho một giấc mơ mà ta không có. Họ là thế giới của dân chủ, của tự do, là nơi báo chí được nói gì thì nói, là nơi mà màu da sắc tộc rất đa dạng và ai cũng có quyền mơ ước, là nơi phụ nữ được tôn trọng, là nơi mà dù bạn nghèo, bạn vẫn được cứu chữa trong bệnh viện…

Và rồi Trump, một người đàn ông đã phà ra tất cả những thứ phản lại lý tưởng về nước Mỹ của nhiều người Việt, đắc cử. Họ có thể chả cần biết tại sao Trump thắng, nhưng họ nhận thấy hóa ra người Mỹ có thể vì lý do nào đó mà chấp nhận được một con người như thế làm lãnh đạo. Hóa ra những thứ giá trị mà họ trân trọng ở nước Mỹ không vững vàng đến thế.

Tuy thế, tôi vẫn phải nói rằng, cuộc bầu cử Mỹ cho người Việt Nam rất nhiều cơ hội bàn về chính trị, những thứ mà hàng ngày, họ cứ cho là việc chẳng liên quan đến mình. Nhiều người còn cho rằng chỉ kẻ chém gió mới bàn về chính trị. Họ cứ nghĩ rằng chính trị không ảnh hưởng gì đến bình hoa cắm trên bàn, hay cái bánh họ ăn, hay tình bạn của họ với ai đó. Đáng lẽ, việc bàn luận về chính trị phải là thứ mà người Việt Nam nên làm mỗi ngày, vì họ đang là công dân một nước rất thú vị với một lịch sử chẳng hiểu tại sao lại nhiều chiến tranh đến thế, hết bị người khác đánh thì lại tự đánh nhau. Thật tiếc là họ chỉ được bình luận về chính trị nước khác.

Dòng suy nghĩ miên man của tôi bị cắt, khi P. một người Michigan, kể lại chuyện anh lớn lên ở một gia đình lao động trung lưu ở Mỹ, với mẹ làm y tá, bố làm công nhân. Anh nói gia đình anh chưa bao giờ giàu, nhưng anh có một cuộc sống êm đềm trên một khu phố với bạn bè giống mình. Và anh nghĩ là nước Mỹ là như thế, là thế giới của vài ba người giàu và phần lớn người lao động đủ ăn. Thế rồi anh quyết định làm giáo viên, và anh thực tập tại một trường học nọ cách nhà anh chưa đầy 2 dặm. Trong lớp của anh, có ba học sinh mà bố mẹ chúng là người vô gia cư, nhiều học sinh còn lại đỡ hơn một chút, nhưng cũng có hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Đó là lần đầu tiên anh nhận ra nước Mỹ không chỉ có những người đủ sống như gia đình mình. Và đó cũng là đầu tiên, khi lái xe qua một con đường, anh nhận ra hai bên đường là hai thế giới, một của những người nghèo khó chật vật và mái nhà xơ xác, một của những người no đủ, với những ngôi nhà kiên cố và cánh cửa đóng chặt. Anh nhận ra sự chia rẽ đó, rồi nghĩ rằng ồ việc đó chẳng liên quan đến mình.

Anh, cũng như khá nhiều người Mỹ khác, đã rời đất nước, đến những nơi mà cuộc sống dễ dàng hơn như Việt Nam, để làm chính xác công việc anh đã làm ở Mỹ. Anh bảo sau cuộc bầu cử này, anh mới nhận thấy mình đã nỗ lực trốn tránh phải nhìn vào nước Mỹ ra sao. Nhưng kể cả khi Trump đánh thức anh khỏi giấc mơ lẩn tránh ấy, anh cũng vẫn không đủ dũng cảm để trở về đó và tiếp tục đối mặt với nó nhiều hơn nữa. Chúng ta đều lo cho chính mình như thế, thế thì tại sao phải ngạc nhiên vì người dân Mỹ chọn Trump?

Người nhân viên ở LAX

Gần đây, có một vụ khá ầm ĩ là vụ một cô sinh viên gốc Latin nọ bị giáo sư của mình kết tội đạo văn vô căn cứ, thậm chí còn bị khoanh tròn lên chữ “hence” và phê là: “Đây không phải từ ngữ của bạn”. Theo cô hiểu, vị giáo sư cho rằng với gốc gác Latin như cô, việc có thể thành thạo tiếng Anh và viết ra một bài luận xuất sắc là điều không thể. Thậm chí, việc sử dụng một từ thông thường như “hence” cũng là điều không thể. Việc bị phân biệt, nhất là khi cô ấy học ở một trường đại học tư đắt đỏ, với các bạn học đa số là dân da trắng giàu có, là điều cô ấy hẳn đã phải đối mặt hàng ngày. Dù rất ít liên quan, nhưng chuyện của cô khiến tôi nhớ về một chuyện khác.

Năm ngoái, tôi đến Mỹ tại sân bay Los Angeles. Phần cảng đậu của tôi cũng là phần cảng đậu của nhiều hãng bay châu Á. Thế nên, cảnh tượng đầu tiên mà tôi nhìn sau khi rời khỏi máy bay là hàng nghìn người Trung Quốc xôn xao ồn ào, rồng rắn như trong một cuộc di dân khổng lồ. Sau 30 phút, tôi mới nhận ra là không chỉ có người Trung Quốc, mà còn có người châu Á khác nữa. Người hỗ trợ xếp hàng là người gốc Nhật, nhân viên hải quan xuất nhập cảnh là người Á, chả rõ là gốc Hàn Quốc hay gì. Nhưng dù sao, trong suốt gần một tiếng đứng chờ đóng dấu nhập cảnh, tôi có cảm tưởng như mình đang đứng ở một sân bay châu Á nào đó với đám người láo nháo xung quanh, và ai cũng có chiều cao na ná mình.

Và rồi vì bạn trai tôi chỉ cần đi qua kiosk là được, anh không thể hiểu tại sao tôi mất tới hơn 45 phút mà vẫn chưa qua cửa hải quan, cuống lên đi tìm và cuối cùng lạc mất tôi. Tôi bước ra khỏi khu hải quan, nhìn vào nước Mỹ, và thấy bên cạnh người Trung Quốc, là toàn người gốc Latin. Họ cao lớn, họ bệ vệ đi qua đi lại. Và tự nhiên tôi trở thành một người phụ nữ bé nhỏ lạc vào xứ khổng lồ, cần bảo vệ. Tuy nhiên, vì phải nối chuyến đi Delta Airlines, và giờ bay đã tới, tôi đành mặc kệ bạn trai, cứ thế lao ra xe bus để sang khu của Delta, tin rằng bạn tôi đã ở đó.

Người lái xe bus cũng là một người Latin. Và dù chỉ có năm phút di chuyển giữa hai terminal, anh ta cũng kịp bắt chuyện làm quen với một cô gái đến từ Argentina. Và họ hân hoan nói chuyện như hai người bạn cũ, chỉ có tôi chả biết mô tê gì ngồi im thin thít sau khi trình bày điểm cần xuống.

Khi xe bus thả tôi xuống, tôi nhìn thấy một người nhân viên an ninh của sân bay LAX – một người gốc Latin khác. Anh vừa ngồi xuống nghỉ trên một cái thùng để ở góc tường. Gương mặt anh cho thấy anh có lẽ chưa bao giờ được ngủ đủ. Anh phải to lớn gấp bốn lần tôi, nhưng tôi chỉ thấy anh cần ai đó chăm sóc, cần một cái giường để nghỉ ngơi. Anh nhắc lại hình ảnh của một người cha phải làm việc quá sức để duy trì kế sinh nhai cho gia đình mà tôi vẫn thấy trong vô số bộ phim. Trong đám hỗn độn trước khu Delta Airlines với cơ man chủng tộc người, anh vẫn nhận ra tôi đang hoang mang tìm kiếm ai đó. Và anh ân cần chỉ cho tôi lối lên cửa check in của Delta Airlines, chúc tôi bay an toàn và trở lại với chiếc thùng.

Đó là người đầu tiên tôi thực sự tương tác tại nước Mỹ (trừ vị nhân viên xuất nhập cảnh mặt lạnh như tiền). Ngoái nhìn lại anh, tôi đồng thời cũng thấy gần như tất cả những công việc nặng nhọc tại khu sân bay tôi vừa đi qua đều do người gốc Latin đảm nhận. Họ lừng lững to lớn giữa đám người châu Á thấp bé, im lặng giữa những người Trung Quốc hò hét inh ỏi. Tôi không nhớ nổi có ai trong số họ nở nụ cười, trừ người nhân viên an ninh chỉ cho tôi lối đi. Và hẳn, đó là điều nhắc cho tôi về thân phận con người ở Mỹ và sự nhỏ bé của họ, giống như sự nhỏ bé của tôi, bất chấp sự khác biệt về ngoại hình, trong dòng chảy bất tận ở đất nước vẫn được coi là xứ sở của những ước mơ đó. Điều mà có lẽ, người bạn trai mà sau này là chồng tôi, một người da trắng lên lên trong một gia đình trung lưu khá giả ở Mỹ khó có thể nhận ra.

Các bước để xuất bản một cuốn sách

Vì nhiều người hỏi mình chuyện này. Nên mình viết luôn một cái note cho tiện.
Mình hem phải là chuyên gia, nên mình chỉ viết ra mấy cái này dựa trên kinh nghiệm cá nhân của một người từng làm trong 1 công ty sách và giới thiệu nhà xuất bản cho một vài tác giả nhé. Anh chị em nào làm xuất bản mà thấy thiếu sót gì xin bổ sung thêm.

Trường hợp bạn là tác giả.
Có hai kiểu tác giả.
Tác giả mà là hot blogger, có sẵn tác phẩm đăng ở website/blog/facebook của mình, được dăm bảy nghìn like thì các nhà xuất bản sẽ tự tìm đến. Nghệ thuật câu like không phải sở trường của mình nên mình xin miễn có ý kiến.
Tác giả chưa hot, nhưng tin rằng mình ra sách thì sẽ hot, cần hoàn thành tác phẩm của mình và gửi cho các nhà xuất bản. Trước đây, khi mình còn làm NN, có khá nhiều tác giả gửi các đề cương tác phẩm cho bọn mình và nói: Nếu NXB thấy hay thì em xin viết tiếp. Không nên làm như vậy, trừ trường hợp bạn là người thân thiết với giám đốc NXB. Nếu bạn không thân thiết với ai, thì có nguy cơ cao họ sẽ bỏ qua đề cương của bạn.
Vậy, bước thứ nhất là viết cho xong.
Bước thứ hai, tìm nhà xuất bản phù hợp. Trên thị trường bây giờ có rất nhiều nhà xuất bản tư nhân – hay còn được gọi là các công ty sách. Mỗi NXB lại có một tiêu chí. Bí quyết chọn là gì? Bạn tìm trên giá sách của các hiệu sách một cuốn mà bạn cho rằng gần tương đồng nhất với tác phẩm của mình và liên hệ với công ty sách đó. Công ty này từ chối thì bạn hỏi công ty khác. Nếu bạn gửi chừng 2 tuần mà không thấy họ trả lời thì cũng nên đổi công ty luôn.
Nếu bạn may mắn quen biết với một ai đó trong NXB mà bạn nhắm tới, hãy nhờ vả họ.
Bước thứ ba, nếu công ty sách đã nhận xuất bản sách của bạn, họ sẽ gửi cho bạn một mẫu hợp đồng với các điều khoản cụ thể. Cái này là chuyện tế nhị và chính sách của từng công ty, nên mình không thể tiết lộ cụ thể. Tuy nhiên, bạn đừng sốc khi thấy con số nhuận bút của bạn (được tính theo % bản in và giá bìa) lại chẳng hề cao như bạn mong chờ. Bất cứ một ai từng tự in sách, sau khi vất vả cho sách ra đời, cũng sẽ nhận ra rằng tỉ lệ % đó không có gì là quá bất công (nhưng nhận định này cũng không phải là đúng cho tất cả các trường hợp nhé).
Bước thứ tư, trong trường hợp bạn viết sách cho trẻ em và cần minh họa. Bạn nên đề nghị nhà xuất bản cho tham gia vào phần bàn bạc với họa sĩ. Các họa sĩ cần điều này, bạn cũng cần điều này.
Bước thứ năm, ngồi chờ ngày ra sách và muốn mần chi thì mần.


Trường hợp bạn là dịch giả
Có hai kiểu dịch giả.
Kiểu dịch giả được công ty sách nhờ cậy thì đơn giản, mình cũng không cần bàn đến nữa.
Kiểu dịch giả tự nhiên tìm được một cuốn sách hay, muốn dịch và xuất bản ở Việt Nam.
Bước thứ nhất là bạn nên tìm hiểu sách ấy đã được công ty sách nào in ra chưa, đã bán trên thị trường cho. Google một phút là ra, trong trường hợp sách đã được xuất bản. Nếu sách chưa có ai xuất bản tại Việt Nam, bạn nên tiến hành bước thứ hai.
Bước thứ hai, giới thiệu nó đến một nhà xuất bản. Nhà xuất bản làm sách dịch ở Việt Nam có Nhã Nam, Trẻ, Thái Hà, Alpha Book… Tùy theo thể loại sách của bạn, bạn nên tự chọn lấy nhà sách phù hợp. Nếu công ty sách ưng bụng sách bạn giới thiệu, họ sẽ tìm mua bản quyền, biên tập lại bản dịch của bạn và cho ra sách.
Tuy nhiên, sẽ luôn có một khả năng, dù nhỏ – là dù họ rất ưng cuốn sách bạn giới thiệu, nhưng họ không ưng bản dịch của bạn. Đừng coi đó là vấn đề cá nhân, dù nó rất cá nhân. Điều ấy có nghĩa là bạn cần cố gắng hơn nữa trong việc dịch sách. Giỏi ngoại ngữ không phải là tất cả.
Bước thứ hai – trong trường hợp bạn muốn tự in sách: Bạn phải mua bản quyền. Bạn có thể tìm ra agency của tác giả bằng cách google hoặc gửi mail qua website chính thức của họ. Chuyện mua bản quyền khó hay dễ tùy thuộc vào từng trường hợp. Nhưng nếu bạn muốn mua bản quyền sách của một tác giả nổi tiếng, popular, đương đại thì khả năng bạn tự mua được bản quyền rất thấp.
Tại sao? Hầu hết các tác giả lớn trên thế giới đều do một agency lớn quản lý. Các agency lớn đó lại có các agency trung gian theo khu vực. Trong trường hợp của Việt Nam, nhiều agency lớn làm việc thông qua một agency trung gian ở Thái Lan, có tên là Tuttle-Mori, và Tuttle-Mori sẽ thích làm việc với các công ty sách hơn với bạn. Các agency cũng thường giữ mối quan hệ với các cty sách tại Việt Nam bằng cách ưu tiên giới thiệu các tác giả lớn và best-seller cho họ. Đặc biệt, nếu bạn muốn mua bản quyền sách của một tác giả lớn đã có sách bán tại Việt Nam, thì agency luôn hỏi ý kiến NXB đã in sách của họ trước xem NXB ấy có muốn mua bản quyền cuốn đó không. Nếu NXB nói Không, họ mới để ý đến bạn. Và các NXB ít khi nói Không lắm.
Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là bạn không có cơ hội. Cứ thử. Vì tác giả không quá popular, thì cơ hội vẫn nằm trong tay bạn.
Và cũng vẫn có một khả năng là dù bản quyền có thể vào tay bạn, nhưng tác giả không ưng bản dịch của bạn. He he.
Bước thứ ba: Xin giấy phép. Bạn cần liên hệ với một NXB Nhà nước để xin liên kết xuất bản, hay dân gian vẫn gọi là mua giấy phép. Họ cần một bản thảo của bạn để nộp lên cục xuất bản, nếu cục cho phép bạn (và NXB) xuất bản sách, bạn sẽ có giấy phép để đi in sách.

Bước thứ tư: Chọn nhà in, và in sáchThực sự thì cái này mình không rành. Để mình hỏi thăm các bạn khác rồi bổ sung chi tiết nhé.
NOTE: Các bạn muốn hỏi gì cụ thể hơn thì comment trong Facebook của mình: https://www.facebook.com/notes/huy%C3%AAn-ph%C6%B0%C6%A1ng-l%C3%AA/c%C3%A1c-b%C6%B0%E1%BB%9Bc-%C4%91%E1%BB%83-xu%E1%BA%A5t-b%E1%BA%A3n-m%E1%BB%99t-cu%E1%BB%91n-s%C3%A1ch/10153800156611702

2015 hay còn gọi là bà già kể chuyện

image

Con mèo thân yêu ở Sedona – Arizona trong một ngày trời quá đẹp

Như thường lệ, đã đến lúc viết tổng kết năm cũ một chút.
Năm 2015 có lẽ là là năm nhiều điều để kể nhất trong 30 năm cuộc đời tôi. Chuyện nhiều người biết nhất là chuyện Nepal phải trải qua một trận động đất khiến hàng nghìn người thiệt mạng và tôi đang trên bầu trời Nepal lúc đó. Chuyện ít người biết hơn là tôi biết thêm một giống mèo mới, đầu nhỏ bụng phệ và lông mượt như nhung.
Tôi đã rời khỏi ngôi trường tôi bỏ nhiều công sức xây dựng. Cùng lúc đó, tôi làm được nhiều việc mà tôi vốn định làm hoài mà không được. Năm qua, tôi cũng đi nhiều hơn, đúng như mong muốn của tôi ngày này năm trước. Dẫu vậy, tôi phải nói rằng điều may mắn nhất là sau nhiều năm không hề chờ đợi, tôi đã gặp được người đàn ông tôi muốn lấy làm chồng. Với anh, tôi đã đi nhiều nơi, đã kể nhiều chuyện và cũng nghe nhiều chuyện khác nhau, không drama, không có chút gì căng thẳng.

Tuy vậy, có lẽ cuộc đời tôi đã trở nên ít đáng kể đến mức tôi không còn muốn nhắc đến nó nữa. Cách đây vài ngày, tôi ngồi trong một bữa tiệc giáng sinh và một phụ nữ Mỹ hỏi tôi: “Ở Việt Nam mày có đi học không?”. Tôi rất sẵn lòng nói rằng tôi không hề đi học và phải đánh cá kiếm sống, nhưng thay vào đó, tôi chỉ nhe răng cười và bạn tôi trả lời hộ rằng tôi có đi học. Tôi nghĩ dù người Việt Nam có đứng đầu thế giới ở những khoản mục nào, thì vẫn đầy người tưởng rằng tất cả chúng ta làm ở quê nhà là còng lưng cấy lúa và đào khoai lang. Tiện thể, tôi rất thích khoai lang, nhất là khi nó được nấu thành chè theo công thức gia đình: Khoai lang, đậu đỏ, lạc và cái gì nữa chẳng biết. Tôi ước gì mình có thể kể về đời mình như một cô gái nghèo khổ rồi trở thành một người phụ nữ thành đạt nhưng vẫn chỉ ăn khoai lang. Tiếc rằng nó hoàn toàn không có gì giống vậy.
Vì vậy, tôi sẽ kể về chuyện khác. Trước hết là chuyện Tịnh Trúc Gia.
Tịnh Trúc Gia ở đâu? Đó là một trường nội trú, hay một trung tâm bảo trợ xã hội, hay một ngôi nhà dành cho các bạn gặp khó khăn trong phát triển trí tuệ tại Huế. Nó nằm trên một ngọn đều vô cùng yên tĩnh, giữa những ruộng sả.
Tôi đến đây trong một giai đoạn khá khó khăn – dù nghĩ lại thì cũng chẳng khó khăn gì – tôi vẫn ăn uống tì tì và đi làm đầy đủ. Tuy vậy, đó là một giai đoạn mà tôi nghĩ mình hơi yếu ớt hơn bình thường. Và tôi gặp các bạn học sinh, những người gặp rất nhiều khó khăn trong việc nói, biểu đạt, điều khiển hành vi, xúc cảm… Các bạn thức dậy lúc 5h sáng, đi ngủ lúc 8h tối, luôn cảm ơn, chúc ngon miệng trước bữa ăn và luôn tươi cười mỗi khi có ai chào. Tôi chưa thấy nơi nào sạch sẽ và nhiều niềm vui đến thế, nhất là vào đêm thứ Năm, khi tôi ngồi cùng các bạn trong buổi chia sẻ. Một bạn nọ, người mắc hội chứng down, đã nói về những điều làm bạn vui trong 2 ngày cuối tuần: gặp anh – vui, đi chơi – vui, lên chùa – vui, uống nước mía – vui, ngồi xe máy – vui…
Tôi đã tự hỏi mình: Cái gì khiến tôi vui nhỉ? Tôi cần quá nhiều điều để vui. Tôi quá bận tìm kiếm điều giúp mình thấy có ý nghĩa. Trong khi đó, cuộc sống như nó vốn có, đã đáng vui lắm rồi. Tôi bật cười và nhận ra mình mới “tàn tật” đến mức nào. Cùng lúc đó, tôi thấy những gì mình đã cố gắng và nỗ lực mới bé nhỏ làm sao trước những gì những người ở Tịnh Trúc Gia làm. Và hẳn đó là một trong những lý do khiến tôi thấy cuộc đời mình không có gì đáng kể.

Chuyện thứ hai là chuyện tôi gặp một người phụ nữ nọ ở sân bay. Bà chừng đâu hơn 60 tuổi, đùm đùm gói gói như mọi người phụ nữ Việt chừng tuổi ấy. Trông bà như một chùm bòn bon, mồ hôi nhễ nhại, đầu bù tóc rối. Giữa một đống người Hàn Quốc sạch sẽ giống hệt nhau, bà nhận ra một cô ả người Việt nom cũng khá giống bà chỉ có điều không giốn chùm bòn bon mà giống cây mía lau. Chùm bòn bon tiến lại và hỏi: “Cháu cũng đi Mỹ à?” Tiếc là cây mía lau không đi Mỹ mà chỉ đi đến một thành phố nhiều thịt lợn ở châu Á. Tuy vậy, chùm bòn bon cũng không lấy làm phiền. Bà ngồi xuống cạnh và than phiền về việc bà đã mua một bộ chày cối và người ta đã tịch thu cái chày khỏi túi hành lý xách tay của bà, để lại cái cối vô dụng vốn có thể thay bằng cái bát ô-tô ở Mỹ. Cây mía lau chia sẻ với bà chuyện ấy và hỏi: “Bác đi với ai?”. Hóa ra bà không đi với ai cả, bà đi một mình, không nói một chữ tiếng Anh, và phải quá cảnh 2 lần trước khi đến được nhà con gái. Bà đã sống 8 năm ở Mỹ và vẫn liên tục quay về thăm quê nhà hang năm. Cây mía lau vô cùng kinh ngạc tại sao một người phụ nữ ở từng đó tuổi, với từng đó túi gói trên người, không thể giao tiếp bằng lời nói với ai, lại có thể đi đi về về nhiều đến vậy.
Và rồi mía lau tôi chợt nhận ra một điều rất đơn giản: Bà có thể làm vậy, vì rõ ràng bà muốn ở gần người con gái ở đất nước cách quê nhà nửa vòng trái đất. Những khó khăn mà bất kì ai cũng có thể gặp khi phải chạy lòng vòng ở các sân bay để tìm cổng khởi hành, xếp hàng trong mệt mỏi để chờ kiếm tra hộ chiếu chẳng có gì đáng kể nếu so sánh với những gì một người mẹ phải trải qua để nuôi con cái họ lớn khôn. Tôi sẽ chẳng bao giờ ngừng kinh ngạc về những bà mẹ – đặc biệt là những bà mẹ Việt.
Và tôi hiểu rằng tôi sẽ còn tiếp tục ngạc nhiên trước cuộc sống kì lạ này. Ví dụ như việc tôi nhận ra âm 8 độ vẫn còn là ấm lắm.
Quay lại với chính mình, tôi nghĩ mình vô cùng may mắn khi gặp những con người tuyệt vời trong năm vừa qua. Tôi nghĩ tôi đã trưởng thành hơn hẳn trong năm qua vì đã gặp được họ, và nhờ thế tôi mới được người đàn ông ấm áp nhất thế giới đem lòng yêu và biết mình sẽ làm được mọi thứ.
Điều quan trọng là trong năm tới tôi sẽ phải học cách sống đơn giản hơn nữa. Tôi sẽ không còn đi liên tục như năm nay, nhưng có lẽ tôi đã sẵn sàng để học cách chờ đợi một ai đó mỗi khi lên kế hoạch. Con mèo lục lạc của tôi – bạn đồng hành trong suốt 7 năm qua, đã đi qua cả động đất, đầm lầy, sa mạc, ngủ trong lều và cả trên giường khách sạn 5 sao cùng tôi – có lẽ cần được vẽ lại mắt mũi.
Nhưng dù có mắt mũi hay không, nó cũng chúc các bạn một năm mới mà bạn sẽ luôn tự hào mỗi khi nhớ lại.

Không có ngã tư, chỉ có cột đèn đường

Tôi đã có gần trọn 3 tháng rảnh rỗi. Tôi lúc nào cũng làm 2, 3 việc một lúc, nên một ngày nào đó, khi chỉ còn làm một việc, tôi cảm thấy mình có rất nhiều thời gian rảnh. Tôi dùng chúng để nghĩ. Và như hôm qua hôm nay, tôi cho mình hai ngày thực sự không làm gì cả. Tôi dọn nhà, giặt và phơi quần áo, xếp đống đồ trang trí ra, treo tranh, xem phim và ra ngoài ăn tối với mấy cô gái trẻ. Ngày mai, tôi sẽ quay về với guồng quay công việc bận rộn, và sẽ có rất nhiều điều phải đổi thay.

Trên đường về, tôi gặp cột đèn đường.
Đã có một khoảng thời gian tôi mất ngủ, và tôi hay nhìn ra những cây đèn đường gần căn hộ tôi ở khi ấy. Tôi hay nghĩ về tư thế của chúng, cúi đầu im lặng suốt bao nhiêu năm tháng, chứng kiến bao nhiêu người lại qua, lắng nghe bao nhiêu câu chuyện. Chúng lặng lẽ mang lại cho người ta sự an tâm. Ở đâu có ánh sáng, ở đó có sự an tâm. Không có con ma nào bay xuống trước mặt ta, không có kẻ xấu nào nấp trong ánh sáng, ta nhìn thấy rõ bàn tay mình, bên dưới một cột đèn đường.

Tôi chuyển về nhà mới đã vài tuần. Ngày nào tôi cũng trở về nhà rất muộn, nhưng chưa bao giờ tôi để ý đến cột đèn đường này cả. Tôi đang thích một người, tôi luôn nghĩ về người tôi thích, tôi biết người ấy nghĩ về tôi, trong mắt tôi cái gì cũng có vẻ đủ đôi đủ cặp. Tuy vậy, bỗng nhiên hôm nay tôi nhận ra cây đèn đường này chỉ có một mình. Và tôi tự hỏi, giả sử như cây đèn đường này muốn kể những chuyện nó chứng kiến mỗi ngày, nó sẽ kể với ai.

Và tôi nhớ rằng mình đã luôn muốn kể những câu chuyện mình nhìn thấy nhiều thứ thế nào, và đã có lúc tôi cảm thấy không ai muốn lắng nghe mình hết. Tôi đã nghĩ một cột đèn đường muốn kể chuyện, chắc chắn nó phải kể cho một cột đèn đường khác nghe. Chúng ta cứ mãi mãi chờ đợi một cột đèn đường giống như mình như vậy đó, và chúng ta nghĩ tất cả những câu chuyện sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu chúng ta không tìm ra ai đó để kể. Một ai đó, không phải là bất kì ai.

Nhưng thực ra ngọn đèn đường luôn có những tán cây, luôn có những nóc nhà, luôn có một ai đó đi qua và nhìn thấy chúng, trong đó bao gồm có tôi. Và chúng có cần kể một câu chuyện nào đó không? Nếu có, chúng chỉ việc kể bằng ánh sáng của riêng mình. Bạn có thể không biết, nhưng trong cảm giác an tâm mà một ngọn đèn đường trao cho bạn, đã có sẵn những câu chuyện của chúng.

Không biết khi bận rộn trở lại, tôi sẽ còn tiếp tục gặp cột đèn đường? Bởi thế tôi tranh thủ đêm nay để nói với nó những gì tôi cảm thấy trong 3 tháng qua.
Tôi đã mất đi một người bạn vào đúng ngày 1 tháng Tư. Tôi đã nghĩ về điều đó như thể đó là một lời nói dối. Hay tình bạn của chúng tôi đã là một trò đùa ngay từ đầu.
Tuy nhiên, cùng lúc đó, tôi nhận ra mình vẫn còn quá câu nệ vào hai chữ xấu tốt. Tôi học được cách chấp nhận con người và nhu cầu của họ, để từ đó, tôi hiểu rằng mình hoặc là tiếp tục yêu thương tất cả mọi người, hoặc là sẽ bị chôn vùi trong nỗi buồn của riêng mình.
Tôi đã gặp quá nhiều người tốt, những trái tim như những kì quan, những người cho tôi lòng tin vào cốt lõi của cảm xúc, để tôi thêm tin vào tình yêu, niềm hi vọng.
Tôi luôn nghĩ về tư thế của những cột đèn đường như một người quan sát và buồn. Nhưng giờ tôi nhận ra chúng chỉ đơn giản là quan sát, lặng lẽ ban ngày, tỏa ra ánh sáng dịu dàng lúc đêm. Có thể, chúng cũng chẳng mấy bận tâm liệu tôi có nhìn thấy chúng mỗi khi đi qua.

Nếu tôi không thể trở thành một cột đèn đường như thế, thì kiếp sau tôi phải cố gắng hơn.

%d bloggers like this: