Chạy về nơi không biết

hoa đào nhật bản mùa xuân

Một cây đào nở rộ ở Ibaraki, tháng 3 năm ngoái. Các nhà thơ Đường rất khoái nói về chuyện con người thì hữu hạn mà vũ trụ thì vô hạn, tôi cũng vậy.

Nhiều người vào ask.fm của tôi hỏi tại sao tôi không review phim nữa.
Tôi đâu có ngừng review phim, tôi chẳng qua là chỉ nói những gì cần nói về một bộ phim trên Facebook thôi. Những bài viết dài nhiều khi chỉ là sự lan man của một ý kiến, vô bổ lắm. Dẫu vậy, hôm nay tôi sẽ nói về một bộ phim. Đó là phim Chappie.

Nếu bạn đọc entry này chỉ để đưa ra kết luận Có nên đi xem phim này hay Không. Thì câu trả lời là Có.

Còn đây là phần tôi thực sự muốn viết về nó. Bạn không đi xem đọc cũng được.
Đó là việc khi quá nhiều người đã kể đi kể lại mãi một câu chuyện, ta sẽ cảm thấy đó là câu chuyện chán nhất trên thế giới. Câu chuyện trong Chappie là câu chuyện kiểu vậy đấy. Đây là một bộ phim dễ thương, có tất cả các bài học điển hình kinh điển mà các bộ phim làm về chủ đề gia đình, robot – hay các bản sao của con người nói chung, trí tuệ và trái tim, hữu hạn và vô hạn… tèn tén ten. Phim rất hài hước – trẻ con luôn làm ta cười. Chưa kể, trong phim có hai bạn diễn viên ca sĩ kia như rớt từ trên trời xuống, đóng vai cặp gangster ở trong cái nhà như Zone9 trước kia (chỉ có điều đẹp hơn).

Dẫu vậy, khi đứng lên rời khỏi rạp, tôi chợt có cảm giác như mình từng xem bộ phim này rồi. Con người ta mấy nghìn năm chỉ băn khoăn mỗi một việc “ta là ai”, “ta đến đây làm gì”, “ta đoản thọ hay trường sinh”, “họ có công nhận ta không”… Tuy nhiên, các câu chuyện thì cứ liên tục sinh sôi. Nhưng nếu nó sinh sôi theo kiểu các bộ phim hoành tráng hiện nay thì tôi tin chắc mình sẽ chỉ ngồi trong rạp 20 phút và biết toàn bộ câu chuyện, mọi câu chuyện sẽ ra sao. Chuyện ấy, có buồn không, chắc chắn là buồn rồi.

Trước đây, khi cảm thấy cuộc sống này không có mấy hi vọng, tôi hay vùi đầu vào phim ảnh. Có những ngày, tôi ngồi xem phim từ sáng đến đêm, 6 bộ phim một ngày, trong số đó phần lớn là những phim tôi đã xem nhiều lần trước đó, có thể là mới hôm qua. Tôi thấy cuộc đời đáng chán quá, phim thú vị hơn nhiều. Giờ đây, tôi nhận thấy trí tưởng tượng của con người thật có hạn, hoặc nhu cầu tưởng tượng của khán giả xem phim thật có hạn, hoặc các nhà làm phim tưởng nhu cầu tưởng tượng của khán giả có hạn. Phim, nếu dành cho đám đông ngoài kia, luôn kể những câu chuyện mà tôi cảm thấy chán chường tột độ.

Nhưng ở mặt tốt, chúng cho tôi thấy cuộc đời kia đáng mong chờ biết mấy. Bạn không thể ngồi ở ghế đá 20 phút và biết trước cuộc đời mình sẽ ra sao. Kể cả bạn đã rút ra hàng tỉ bài học từ quá khứ, kể cả bạn cứ mơ mộng về nó, về cái bạn đã biết, hiện tại vẫn cứ kéo bạn đi. Và bạn cứ chạy mãi về phía không biết, trong cả sự hoang mang, kinh ngạc và cả niềm hi vọng.

Nói đến đây, tôi lại nhớ đến lần chúng tôi ngồi chơi cá ngựa trong một buổi chiều kia. Những con ngựa được làm từ mấy cục kẹo dẻo, bàn cờ in ra từ internet và viên xúc xắc chả biết nhặt được ở đâu về. Bạn tôi thắng mau chóng và ngả đầu ra sau cười sảng khoái. Tôi hiếm khi thấy bạn cười như thế, như cái phần trẻ thơ bạn vẫn giấu vào trong được bung ra. Và từ giây phút ấy, tôi nhận ra tôi thương con người này biết mấy, thương cái cảm giác trẻ thơ yếu ớt ấy, thương cả cách bạn gãi đầu bối rối khi nhận ra mình đã cười suốt 5 phút không nghỉ, thương cả sự hoang mang bạn cứ mang theo mãi. Tôi đã đâm sầm vào điều mình không biết như thế đấy.

Tôi từng nói cho bạn nghe về cảm giác cứ chạy mãi về phía không biết của tôi. Và bạn bảo tôi rằng: “Rồi cũng đến lúc chết rồi hết chứ!” Tôi đáp lại rằng: “Không, mình cũng có biết gì về cái chết đâu”. Mà như thế, sự tồn tại của chúng ta mới tuyệt vời chứ.

Phải không Chappie?

Chẳng có gì xảy ra nếu ta không yếu ớt

Cách đây chưa lâu, Toa Tàu có thực hiện một thí nghiệm tâm lý, gọi là Closer.

Đại khái, thí nghiệm diễn ra như sau: Hai người chưa từng quen biết được mời ngồi xuống cạnh nhau. Sau đó, họ sẽ lần lượt hỏi người kia theo danh sách 36 câu hỏi, các câu hỏi có thể tìm thấy tại đây. Và tại sao Toa Tàu lại có idea này thì bạn có thể xem một bài báo trên New York Times tại đây. 

Trong suốt quá trình chúng tôi thực hiện những điều này, tôi không thể nào ngừng nghĩ về T., về những điều chúng tôi đã nói với nhau trong những ngày T. còn ở Sài Gòn. Ngồi với anh, tôi sẽ được hỏi, và tôi sẽ được trả lời. Và đến lượt tôi sẽ trả lời. Không có rào cản nào cả, không có sự phán xét nào cả. Trong mớ bòng bong của tôi khi đó, những câu trả lời ấy giống như một con thoi đều đặn đưa qua đưa lại. Anh ngồi đó và kiên nhẫn với tôi. Tôi vẫn nghĩ về khả năng kiên nhẫn ấy, giống như hàng trăm năm đã đi qua giữa hai chúng tôi, với tất cả những cơn giận dữ bốc đồng của tôi, với chuyện tôi liên tục lao đến và gục ngã, và anh vẫn đứng yên chờ.

Chỉ có một điều đáng nói ở đây là thực ra anh không chờ tôi. Tôi cứ tự hỏi mãi tại sao anh lại có thể bỏ tôi mà đi cái “độp” như vậy. Thế nhưng, cho đến khi đọc bài báo trên New York Times, tôi mới nhận ra một điều là dù chúng tôi đã nói chuyện với nhau nhiều đến thế, tôi chưa bao giờ thực sự “hỏi” anh, và anh cũng chưa bao giờ thực sự “trả lời” tôi. Tất cả những câu hỏi tôi đưa ra cho anh là về mình, những câu hỏi anh đưa ra cho tôi cũng về tôi. Mối quan hệ của chúng tôi đã một chiều như thế ngay từ lúc bắt đầu cho đến khi kết thúc. Thế nhưng, điều làm tôi thấy đáng tiếc hơn cả là dù tôi có đặt ra câu hỏi về anh, anh cũng sẽ không trả lời.

Quay trở lại với thí nghiệm mà chúng tôi gọi là Closer kể trên. Sau khi buổi thí nghiệm kết thúc, tôi có hỏi một số bạn tham gia về cảm giác của họ. Và phần lớn trong số họ nói rằng họ sẽ chẳng thể nào yêu được người bạn chơi của mình, vì rất nhiều lý do.

Dẫu vậy, tôi nhận ra một thứ trong những gì họ kể, đó là việc chúng ta không cởi mở lòng mình. Chúng ta bị sự kì vọng của mình về người đối diện làm cho bối rối. Và khi họ không như ta hình dung sau ấn tượng đầu tiên hoặc vài câu hỏi, việc đầu tiên ta làm sẽ là khép cánh cửa lại. Trong khi đó, 36 câu hỏi mà các nhà khoa học đưa cho chúng ta thực ra là một lối tắt để các bạn có thể hiểu về một người khác nhiểu như bạn đã dành trọn cuộc đời bên cạnh họ.

Nếu không tin, bạn có thể thử. Hãy tự hỏi mình xem bạn đã hiểu về người bạn đời của mình tới mức nào? Giây phút đáng xấu hổ nhất của họ là gì? Họ trân trọng điều gì nhất trong tình bạn, trong gia đình? Bạn hiếm khi đặt những câu hỏi như vậy cho người thân của mình. Và bạn cũng hiếm khi trả lời những câu hỏi đó.

Phép màu có thể xảy ra, chỉ khi nào bạn cho phép mình trở nên yếu ớt. Tôi nghĩ, có thể cuộc đời sẽ đưa tôi đến tận cùng cô đơn, hay tận cùng hạnh phúc, nhưng tôi sẽ không bao giờ quên được những ngày được cởi mở tấm lòng mình với T. như vậy. Và tôi cũng sẽ không bao giờ quên nỗi buồn khi nhận ra người luôn lắng nghe và kiên nhẫn với tôi lại luôn đóng kín lòng mình.

Dẫu vậy, nghĩ về T. thì vẫn nhiều vui hơn là buồn. Vì nếu bạn tìm được ai đó để bạn có thể nói tất cả mọi điều mà không sợ bị phán xét, bạn hẳn đã có một cuộc đời hạnh phúc rồi. Và ngay cả khi người đó rời xa khỏi tôi, ngay cả khi tôi nhận ra mình sẽ chẳng bao giờ chạm tay được vào cánh cửa kia dù đã tiến đến sát gần, thì tôi vẫn thấy thế giới này đầy đủ. Tôi nghĩ, đó là điều anh mong tôi cảm thấy, để tôi có thể đủ can đảm làm bất cứ điều gì tôi muốn làm và yêu bất kì ai tôi muốn yêu.

Vậy nên, tình yêu không phải là thứ dễ dàng nhảy xuống trước mặt bạn, nhưng nếu bạn muốn thử nghiệm 36 câu hỏi ấy ở nhà, với bất kì ai, hãy nhớ việc đầu tiên bạn nên làm là mở cánh cửa của chính mình. Và dù bạn có tìm được người có thể gắn bó với bạn lâu dài hay không, thì ít nhất, bạn cũng đã thử.

Chuyện kể năm 2014


Con mèo xúc xắc này là quà của anh Phật, bạn tôi, tặng từ năm 2008 – trong đúng thời điểm tồi tệ nhất của cuộc đời tôi. Món quà nhỏ xíu có đôi mắt cười ấy có ý nghĩa vô cùng lớn lao đối với tôi khi ấy. Từ đó đến giờ, dù đi đâu tôi cũng mang theo nó. Khi tôi đi du lịch một mình và không có ai chụp ảnh cho, nó sẽ thay tôi xuất hiện trong ảnh. Tôi coi đây là hiện thân của phần con người luôn tràn ngập lạc quan và niềm hy vọng trong mình. Tấm hình này chụp vào tháng 10/2014 nhìn thoạt qua thì tưởng chụp ở Nhật, nhưng thực ra không phải đâu.

Tôi thường viết một cái blog rất dài vào ngày cuối năm, dù rất ít liên quan đến năm cũ hay năm mới. Năm nay, tôi sẽ viết một blog liên quan hơn hẳn, bởi vì 2014 là một năm hết sức đặc biệt. Thật là một thay đổi đáng yêu!
Tôi đã đến được khá nhiều nơi trong năm nay. Nhưng tôi sẽ không kể về chúng, vì chắc chắn chúng ta không cần phải nghe chuyện người khác đã hạnh phúc với sự một mình như thế nào.

Tôi không biết bạn còn nhớ chuyện này hay không? (Đã có một thời gian, rất nhiều người share chuyện này trên Facebook).
Tháng 10 năm nay, một chiếc xe lạc tay lái đã đâm vào một quán cà phê tại Los Angeles, giết chết một người đàn ông đang ngồi trong quán. Trích lại nguyên văn bài báo viết về nạn nhân, thì khi chết, anh “chỉ có mấy tấm vé sổ số cũ, 350 đô la tiền mặt, và một điện thoại di động”. Chiếc điện thoại ấy không lưu lại bất cứ lịch sử cuộc gọi nào, dù đến hay đi. Nạn nhân không được ai đến xác nhận thân nhân, thế nên thi hài anh được chuyển đến nhà xác của thành phố với cái tên là John Doe – một cái tên chung cho những người không rõ danh tính. Anh là một người gốc Việt, vô gia cư đã 30 năm. Anh nói với những người sống tại khu vực đó mình tên là Nguyen Tuan, cha mẹ mình đã chết trong chuyến vượt biên. Tuy nhiên, ngoài một vài thông tin ít ỏi về nghề nghiệp của họ trước khi rời khỏi Việt Nam, anh không bao giờ nói thêm gì về xuất xứ của mình.
Anh đã sống một cuộc đời vô danh như vậy, nhưng những người từng biết anh sẽ không bao giờ quên anh. Anh không có nhà, nhưng anh chưa bao giờ cắt tóc mà không trả tiền, anh phải đi nhặt lon để kiếm sống, nhưng anh sẵn lòng thức cả đêm để canh cửa cho một cửa hàng quên khóa, anh phải xếp hàng đi nhận bữa ăn cứu trợ, nhưng không quên mua hoa tặng cho một tiệm nail khi trúng xổ số.
Tôi nghĩ mãi về con người đó. Anh đã mất quê hương, mất nhà cửa, mất cha mẹ, mất đi tuổi thơ êm đềm, mất đi tuổi trẻ hạnh phúc, mất mạng và thậm chí mất luôn cả cái tên của mình, nhưng anh không mất đi lòng tự trọng, tình yêu thương, khả năng đồng cảm. Chuyện người ta không biết anh là ai không quan trọng, điều quan trọng là anh luôn biết chính mình, và chưa bao giờ đánh mất đi cái “chính mình” đó.

Đó chẳng phải là một kỳ tích giữa cuộc đời này sao? (Hoặc có thể không phải, đối với một người tuyệt vời như bạn, OK.)

Tôi luôn quan tâm đến những người tha hương như vậy. Tôi cảm thấy họ chia sẻ được với mình một điều gì đó, dù chắc phải 1000 dặm nữa tôi mới được gọi là tha hương. Đã từ khi còn rất bé, tôi đã luôn có cảm giác mình không biết nơi nào mới là nhà, vì thế, câu thơ “Nhật mộ hương quan hà xứ thị” mới gây ấn tượng mạnh mẽ trong tôi đến thế. Tôi có nơi sinh ra, bố mẹ tôi vẫn đang ở đó, họ hàng tôi vẫn đang ở đó, những kí ức thời thơ ấu cũng đang ở đó. Tuy nhiên, tôi chưa bao giờ cảm thấy cảm giác về “nhà”. Mỗi buổi chiều, tôi lại nhìn ra bên ngoài cửa sổ và tự hỏi cảm giác hoài niệm lúc chiều tà rất tự nhiên này thực ra đang nhắc cho tôi về điều gì?

Tôi đã có lần chia sẻ cảm giác này với một người, một người sinh ra ở một đất nước, lớn lên ở đất nước khác và ngay cả trong thời thơ ấu ấy, đã chuyển nhà không ít lần. Thế nhưng, đáng ngạc nhiên thay, bạn nhìn tôi mất một lúc lâu và nói bạn không hiểu được. Chúng tôi đứng ở trên một tầng cao, và bạn chỉ xuống Sài Gòn đầy ánh sáng bên dưới, nói: “Đây là quê nhà của tớ”. Cho đến tận bây giờ, mỗi lần nhìn Sài Gòn từ trên cao, tôi vẫn nhớ về câu nói chắc chắn ấy.

Đó là điều tôi chưa bao giờ cảm thấy. Dù tôi rất yêu thành phố này, nhưng mỗi lần bay từ xa về đây, nhìn qua cửa sổ máy bay trong màn đêm, tôi lại một lần nữa cảm thấy kinh ngạc với sự rộng lớn, sự hằng hà sa số của những ánh đèn, cứ như thể nơi này là một thế giới khác, và tôi – kẻ từ một nơi nào không rõ – hoàn toàn chẳng hiểu gì về nó. Và tôi không bao giờ có thể ngừng cảm thấy rùng mình khi nhận ra chính mình là một phần của thế giới đông đúc, hỗn loạn kia, hối hả trong cuộc tìm kiếm chính mình, nỗ lực làm mình có ý nghĩa, duy trì một nguồn thu nhập để duy trì một sự tồn tại chưa biết có tạo ra giá trị nào không. Cùng lúc đó, tôi luôn kinh ngạc nhận ra, mình chẳng hề có niềm vui “hồi hương” hân hoan nào khi trở lại đây, hoặc trở về bất cứ nơi nào. Tôi luôn thấy mình liên tục đi trên đường, hạnh phúc và nỗi buồn của tôi nằm ở sự di chuyển đó.
Tôi nghĩ, năm tiếp theo sẽ là một năm – với riêng tôi – lại là việc đi tìm nơi nào mình thực sự thuộc về mà thôi, không có gì đột phá.

Dẫu vậy, quay lại với câu chuyện của anh Nguyen Tuan. Năm qua, vì Toa Tàu (nếu bạn chưa từng nghe đến nó thì hãy ghé toatau.com hoặc Facebook của nó) – dự định từ thời thơ ấu của tôi – được thành lập, tôi được nghe rất nhiều câu chuyện. Tôi nhận ra một điều là bất kì ai, làm gì đi chăng nữa, mục đích khi họ xuất hiện trước chúng ta là gì đi chăng nữa, vẫn có nhu cầu được chia sẻ những gì đang chôn sâu trong lòng họ. Con người, không gian nào cho họ cảm giác an toàn để nói ra, cho họ động lực để nói ra, thì đó là con người, là nơi tuyệt vời. Cho dù cảm giác ấy có thể không kéo dài.
Nước Mỹ, rõ ràng không phải là một nơi như vậy đối với Nguyen Tuan.

Dẫu vậy, cùng vào khoảng thời gian tôi đọc được câu chuyện của anh, tôi bắt đầu follow một blog khác, có tên là Cái Hố Đen. Tôi biết đến dự án này ngay từ khi nó mới khởi đầu, do một người bạn giới thiệu. Dẫu vậy, phải đến gần đây tôi mới bắt đầu dành thời gian đọc nó. Blog này do Giang, một người còn khá trẻ mở ra để người ta có thể chia sẻ những nỗi niềm của mình và bạn sẽ minh họa lại những câu chuyện đó bằng hình vẽ, ảnh chụp… Và thật khó mà miêu tả hết nỗi kinh ngạc của tôi trước những câu chuyện được kể – minh họa lại ở đây.

Sau một đêm đọc hết tất cả các câu chuyện trên Cái Hố Đen, tôi cảm thấy mình thực sự cần làm một điều gì đó vì những đứa trẻ vị thành niên đang sống mỗi ngày với quá nhiều vấn đề: bị cưỡng hiếp, bị người thân trong gia đình quấy rối tình dục, quấy rối tình dục người thân của mình mà không biết làm sao để dừng lại, bị áp chế vì những kỳ vọng của cha mẹ, không dám nói ra bất cứ sự tổn thương về thể xác về tinh thần nào của mình vì sợ hãi…
Và điều đáng sợ hơn hết là, kể cả khi những đứa trẻ đó lên tiếng, thì lời của chúng cũng bị cha mẹ chúng gạt đi. Tại sao, những người cha người mẹ ấy – những người đã từng có một thời tuổi trẻ – không nhận ra rằng việc bị lạm dụng, ngược đãi, áp chế, hành hạ về thế xác và tinh thần khi còn nhỏ sẽ mãi mãi là một vật cản khổng lồ ngăn cản người ta cảm thấy hạnh phúc trong suốt cuộc đời? Trong blog đó, sau lời kể của một cô bé vị thành niên đã và đang bị chị gái quấy rối tình dục, đã có một người lớn lên tiếng, kêu gọi em liên lạc với mình để được giúp đỡ. Và tôi đã ngồi trong phòng mình nói ra thành tiếng: “Hãy liên lạc đi!”. Tuy nhiên, tôi thực sự không biết đã có bao nhiêu ông bố bà mẹ đọc các câu chuyện trần trụi, thành thật đến cực điểm khi được giấu đi danh tính của những người trẻ/nhỏ tuổi trên Cái Hố Đen. Và tôi thực sự mong họ đọc, để họ hiểu con mình hơn, hiểu những hiểm họa mà những đứa trẻ đang phải đối mặt mỗi ngày, không phải để giấu chúng đi, để khóa chúng vào một căn phòng, mà để cùng đối mặt, vượt qua. Tôi nghĩ, chính cha mẹ cũng là người phải học cách sống với con cho đúng là cha mẹ.

Hỗ trợ những người như vậy là việc tôi sẽ tìm cách làm trong năm sau, dù chưa biết sẽ bắt đầu chính xác như thế nào.

Ở một mặt khác, Facebook Cái Hố Đen hay một page tuyệt vời nữa là Humans of New York cho tôi một bài học lớn mà tôi nghĩ nếu không biết đến họ, tôi sẽ mất nhiều năm cuộc đời nữa để học được: Ngừng phán xét. Ngay khi nghe ai đó kể câu chuyện của đời họ, phản ứng ngay lập tức của không ít người là phải xếp loại hành động ấy là đúng/sai, tốt/xấu, thông minh/ngu dốt mà không cần biết họ là ai, họ đã trải qua những gì, đối mặt với những thử thách nào, bị buộc chân vào những sợi dây nào…

Phản ứng ấy đến từ tất cả mọi người, không phân chia lứa tuổi, giới tính, hoàn cảnh. Và tôi nhận ra, đó chính là thứ đầu tiên đẩy con người ra xa nhau. Bạn được ai đó kể cho một câu chuyện rất riêng tư của họ, và việc đầu tiên là nói với họ rằng họ đáng bị như vậy, họ không nên hành động như vậy, bạn không ngờ họ lại như vậy, tại sao họ lại không làm khác đi, họ kém cỏi hơn những người tương tự họ… Bạn tự tước ra khỏi mình cơ hội được lắng nghe, bằng cách đem một tiêu chuẩn áp đặt lên mọi số phận. Cái quán tính ấy cần có một nỗ lực lớn để xóa bỏ, để bạn không đứng ra làm quan tòa của bất kì ai, cho họ những lời khuyên leo lẻo, hoặc để bạn đem mình ra so sánh để chứng minh bạn làm tốt hơn người khác.

Làm được việc ngừng phán xét ấy mà không phải bắt đầu từ sự tự ti, sự rụt rè, có lẽ là một bước tiến dài để bạn thực sự đến gần ai đó. Và tôi nghĩ, tôi nên bắt đầu năm 2015 như thế. Và nên đi nhiều nhiều hơn nữa, quyết định vậy đi.

Đôi khi tôi viết

Đã gần 7 tháng kể từ ngày tôi viết entry gần đây nhất. Tôi lên kế hoạch viết cho mình mãi, nhưng rồi quá bận, quá mải mê với những thứ bên ngoài. Cuối cùng thì tôi viết. Nhưng có những thứ không thể chia sẻ cho mọi người được.

Và đó chính là lý do tôi viết blog này.
Tại sao chúng ta lại luôn có những thứ không chia sẻ cho người khác được?

Có một lần, một cô gái nọ, người nhìn bên ngoài đã biết là đi qua một tuổi trẻ đầy dằn vặt và điên rồ, chợt hỏi tôi: “Tại sao chị có thể nói về chuyện bị trầm cảm, muốn tự tử mà không thấy ngại?” Thành thật mà nói, chưa bao giờ tôi lại hỏi mình câu đó. Tôi có thể từng thắc mắc tại sao mặt trời lại hiện lên vào buổi sáng/tại sao khi mặt trời hiện lên thì lại là buổi sáng… nhưng tôi chưa bao giờ cần phải biết là tại sao tôi có thể đơn giản chia sẻ cho tất cả mọi người về những điều như vậy. Viết hết ra những gì mình nghĩ là điều đương nhiên tôi sẽ làm.

Chỉ là, đôi khi tôi chia sẻ, đôi khi tôi không.
Bởi vì có những điều chúng ta chưa, không, hoặc không bao giờ sẵn sàng để chia sẻ. Có những điều nếu nói ra, bạn sẽ có thêm sức mạnh. Tuy nhiên, có những điều, ngược lại, nếu nói ra, bạn sẽ không bao giờ vượt qua được. Tôi chẳng bao giờ ngại ngần nói với bạn rằng tôi đã có lúc phải chiến đấu với chính mình để vượt qua thời kì trầm cảm khủng khiếp, với bệnh biếng ăn hành hạ, với mong muốn được chết đi cho xong, với nỗi cô đơn dài dằng dặc không gì khỏa lấp. Tôi để thế giới của mình trần trụi như thế, ai muốn làm tôi tổn thương thì xin mời, đó chính là cách tôi sống đời mình.

Tuy nhiên, việc tôi giữ lại những gì tôi muốn viết cho riêng mình, chẳng khác gì việc bạn muốn để dành miếng bánh ngon nhất cho người đáng được hưởng nhất. Đôi khi người ấy không bao giờ đến, đôi khi họ đến, rồi họ bỏ đi, đôi khi họ không hề biết họ may mắn ra sao. Thành thật mà nói, đôi khi bằng việc thờ ơ trước những gì tôi chia sẻ, họ làm tôi tan nát trái tim. Nhưng có hề gì, tôi nghĩ mình chưa bao giờ thấy phiền hà về việc trái tim tan nát cả. Tôi nghĩ chúng ta yêu ai đó, vì trong họ có phần đáng thương tội nghiệp của ta, và có cả phần chúng ta chưa có. Tôi có thể viết cho phần tội nghiệp của họ, nhưng phần mà tôi chưa có trong họ chưa nhận ra được. Hãy cứ để họ chọn những gì họ muốn. Ta có quyền làm trái tim mình tan nát đôi chút. Và tất nhiên, ta có quyền viết ra những gì ta muốn nữa.

Tôi sống khá hòa bình với sự cô đơn của mình, một phần là nhờ vậy.
Có lần, bạn trai cũ của tôi nói anh cảm thấy tôi không hòa nhập với bạn bè anh. Thế nhưng, buồn cười thay là bạn bè anh không nghĩ như thế. Họ đều nói với anh là tôi hòa nhã, thân thiện, dễ chịu. Tôi nghĩ tôi yêu mến anh chính là vì điều ấy, chính là vì anh nhận thấy, bên trong sự hòa nhã, thân thiện với mọi người luôn là việc tôi không muốn thuộc về một đám đông nào cả. Anh luôn yêu mến và quan sát tôi bằng sự ân cần của riêng anh, và anh thấy. Làm mờ mình đi một chút để có thể biến mất khỏi thế giới một cách dễ dàng, không dấu vết, ấy chính là điều tôi mong muốn.

Tôi cũng vẫn luôn tự hỏi, có phải điều đó chính là lý do đẩy tôi ra xa khỏi anh hay không? Anh chưa bao giờ khiến tôi cảm thấy bất an. Mọi cuộc nói chuyện với anh đều đơn giản và dễ dàng. Chưa một lần nào gặp anh mà tôi cảm thấy buồn chán. Đã có một lý do hữu hình từ bên ngoài làm mối quan hệ của chúng tôi gặp khó khăn, nhưng đó chắc chắc không phải là lý do thực sự. Lý do thực sự luôn là việc, tôi có thể đơn giản chia sẻ với rất nhiều người những khủng hoảng của mình, nhưng luôn gặp khó khăn trong việc kết nối tinh thần với một người cụ thể. Và khi sự kết nối ấy đã được thiết lập, chắc chỉ có cái chết mới làm nó chết đi hẳn, cho dù đôi khi tôi cũng có tắt cầu dao điện. Sự cực đoan ấy trong tôi khiến tôi từng tự làm tổn thương mình rất nhiều.

Đã có lúc tôi vô cùng băn khoăn vì điều đó. Nhưng giờ thì không.
Tôi vẫn thường tự hỏi đó có phải là vì tôi đã già đi, vì tôi đang làm một lúc quá nhiều thứ việc hay không. Và phần lớn thời gian, tôi biết là không phải. Có lẽ là vì tôi chấp nhận được sự thật đó trong con người mình. Tôi không còn “in a relationship” chỉ vì tôi cô đơn nữa. Tôi cũng không chạy cuống cuồng lên tìm cho mình một người tri âm tri kỉ nữa. Tôi cũng không cho rằng, phải cô đơn thật là cô đơn mới gọi là oách nữa. Tôi làm lành với chính mình, và tôi chấp nhận cả việc bạn có thể chia sẻ với tôi hầu hết mọi thứ, nhưng vẫn luôn sẽ có những điều bạn cất đi cho riêng mình, bởi vì tôi cũng vậy. Tôi sẽ luôn ở đó khi bạn cần, nhưng chúng ta dù có trần trụi đến đâu, vẫn có những điều ta không dễ dàng chia sẻ. Tôi sẵn sàng yêu người yêu của mình, tôi sẵn sàng tha thứ cho mọi sai lầm, tôi sẵn sàng vì anh mà thay đổi toàn bộ công việc của mình. Nhưng có những điều thuộc về tôi, về thứ tôi đã chấp nhận đó chính là mình, thì đơn giản là không thay đổi được. Sự chấp nhận ấy đã lấy của tôi đi rất nhiều thời gian và công sức phủ nhận. Tôi đã đi ngược vào trong thế giới tối om đầy những cái bẫy của mình, chỉ để mở được cánh cửa đầu tiên ấy. Để giờ đây, tôi có thể yên tâm mà lần mò tìm đến cánh cửa tiếp theo.

Và tôi làm được là nhờ việc viết. Mà viết là điều ai cũng làm được. Và đó chính là phép màu của nó.
Hành trình vẫn dài thật là dài, nhưng chẳng phải nhờ thế mà cuộc sống của chúng ta tuyệt vời hơn hay sao?

Tôi sẽ không bao giờ đi qua tuổi mới lớn

Một buổi chiều nọ, tôi nói điều này với một người bạn.
Có những trải nghiệm tôi đã nếm bao nhiêu lần rồi, tôi vẫn muốn nếm trải lại, cứ như thể tất cả những tò mò, hiếu kì và hồi hộp trước thế giới không bao giờ biến mất. Và tất nhiên, cả sự dại dột, bốc đồng và cả tin.

Từ lúc đi chơi về, tôi đã viết dễ phải đến mấy chục trang giấy về những cảm xúc tôi đã trải qua trong thời gian đi. Phần lớn trong số đó không liên quan gì đến nơi tôi đến chơi. Quãng thời gian đi ấy, tôi bỗng nhiên có quá nhiều thời gian trống. Tôi đứng đợi tàu nhiều, tôi ngồi tàu nhiều, ngồi xe ô tô nhiều, đi bộ nhiều. Tôi nhận ra lâu lắm rồi tới mới được nghĩ, và lâu lắm rồi, tôi mới có thời gian để suy nghĩ, về mình, sự tồn tại của mình, ý nghĩa của những gì mình đã làm, và sự lười biếng và cũng như phí hoài mình luôn tự thấy mà chưa bao giờ vượt qua được, giờ phải vượt qua bằng cách nào…

Tôi quá cảnh ở sân bay Phố Đông. Nhìn ra ngoài, bầu trời ở Thượng Hải buồn rũ rượi. Thiết kế của tòa nhà sân bay cũng y như cách con người ở đây đối xử với hành khách, hàng trăm mũi tên đang lao xuống. Và khi ấy, tôi nói với mình: This is the end of everything. Cái everything ấy, tất nhiên không phải là “everything” theo nghĩa đen. Nó chỉ là cái kết của những gì tốt đẹp nhất mà tôi, bằng mọi cách, đã đấu tranh với chính mình để giữ lại trong một mối quan hệ. Đến một ngày, tôi ngừng, và tôi để nó đi mất.

Chúng ta thường vẫn hay nghe nói, người ta sẽ không biết quý trọng những gì mình có, cho đến khi nó mất đi. Nhưng thực ra, điều ấy không có nghĩa rằng, chúng ta sẽ quý trọng nó, kể cả khi nó đã mất đi. Ta sẽ quý trọng điều ta quý trọng, nhưng không phải lúc nào điều ấy cũng đáng được quý trọng. Trong cuộc đời mỗi người, có quá nhiều thứ để người ta phải quý, và ta buộc phải chọn, hoặc bản năng của ta chọn. Đôi khi, học được cách chấp nhận điều ấy cũng khá nhiều mệt mỏi.

Tuy nhiên, có một điều chắc chắn ta sẽ hối tiếc, đó là tuổi trẻ.
Tôi bảo với bạn: “Tớ có cảm tưởng tớ sẽ không bao giờ đi qua tuổi mới lớn.” Thế nhưng đó chưa hẳn là một lời than thở. Nhiều khi tôi cảm thấy mình quanh quẩn mãi với những điều mà các bạn tôi đã trả lời được từ lâu. Phần lớn lúc khác, tôi thấy việc mình bị kẹt lại ở tuổi mới lớn cho tôi sự miễn nhiễm với cảm giác về sự kết thúc. Tôi hiếm khi nào có cảm giác đây là lần cuối cùng tôi làm việc nào đó, kể cả việc nói lời từ biệt.

Và tất nhiên, tuổi trẻ cho ta cảm hứng để kiếm tìm. Tôi nghĩ cảm giác chúng ta tìm bản thân mình qua việc đọc một ai đó, nghe một ai đó, học với ai đó hay bằng việc yêu một ai đó, ngủ với một ai đó… là một thứ quá phổ quát, đến nỗi nhiều khi tôi tự hỏi, làm thế nào để thoát ra khỏi việc này đây?

Tôi vẫn nhớ, cảm giác khi xem bộ phim rất cù lần và mệt mỏi về tuổi trẻ tên là Plum Blossom – nghe cái tên là đã biết nó nói về tuổi trẻ (và dù nó cù lần như thế, nhưng nó không hợp với các em còn bé tuổi đâu). Bạn tôi khi ấy nói: “Này, tại sao con người lại phải đi qua tuổi trẻ một cách mệt mỏi như thế nhỉ?”. 6 năm sau khi xem bộ phim ấy, tôi đã quên hầu hết các chi tiết về nó. Tôi chỉ nhớ chi tiết cuối cùng y hệt như Rừng Nauy, chàng trai kia đi lạc đường mãi, cuối cùng nhấc điện thoại lên gọi về cho cô gái vẫn chờ chàng ta quay trở lại, với sự ương bướng kì cục của mình. Thế nhưng, tôi nhận ra rằng hầu hết chúng ta sẽ không gọi cho người ta muốn gọi vào khoảnh khắc tuổi trẻ kết thúc. Và hầu hết những người chờ rồi sẽ không chờ nữa.

Khi nói với bạn về chuyện tuổi mới lớn của tôi sẽ không bao giờ qua, tôi lại nhớ về chi tiết chiếc điện thoại ấy. Và tôi muốn nói với bạn rằng sự gặp gỡ chúng ta đây, hay sự gặp gỡ của chúng ta với bất kì ai, luôn là sự tìm kiếm vô vọng chính mình qua một người khác. Những cuộc trò chuyện giữa chúng ta sẽ luôn là cuộc trò chuyện với chính mình cho đến bất tận.

Tuy vậy, tôi không nói với bạn tôi những gì đang trôi qua trong đầu tôi lúc ấy, vì tôi muốn kéo ngược mình ra khỏi cuộc tìm kiếm của tất cả mọi người. Và khi ấy, tôi thấy mình già đi.

Sự không nói, sự không ám ảnh, sự thản nhiên bất chấp mọi thứ đổ vỡ trong lòng mình, là dấu hiệu mình già đi. Điều ấy, nhiều khi cũng buồn lắm, chứ chẳng phải đùa đâu.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,927 other followers

%d bloggers like this: